Przejdź do treści
Rapio - poradniki dla elektryka i hydraulika

Czy rury PEX i PP można prowadzić na zewnątrz i jak chronić je przed słońcem?

Rapio Hydraulika

Rury z tworzywa prowadzone na zewnątrz budynku narażone na słońce

Rura z tworzywa poprowadzona po elewacji do kranu ogrodowego, do altany albo do budynku gospodarczego to rozwiązanie szybkie i tanie. Problem pojawia się po jednym, dwóch sezonach: rura blaknie, staje się krucha, pęka przy złączce albo przy pierwszym mrozie. Winne są zwykle dwa czynniki, które w instalacji wewnętrznej w ogóle nie występują: promieniowanie ultrafioletowe i duże wahania temperatury.

Rury PEX i PP projektuje się przede wszystkim do pracy wewnątrz budynku, w ścianach, posadzkach i szachtach. Na zewnątrz mogą pracować, ale tylko pod warunkiem, że zapewnimy im osłonę, której nie potrzebują w domu.

Co słońce robi z rurą z tworzywa

Promieniowanie UV rozkłada łańcuchy polimerów w zewnętrznej warstwie rury. Proces jest powolny, ale postępuje stale. Pierwsze objawy to zmiana koloru i matowienie powierzchni, potem pojawiają się drobne pęknięcia włoskowate. Rura, która wciąż wygląda na całą, traci wytrzymałość na ciśnienie i uderzenia.

  • PEX jest szczególnie wrażliwy na światło. Producenci zwykle zalecają, by nie przechowywać go na słońcu nawet przed montażem, a odcinki pozostawione bez osłony traktują jako niezgodne z warunkami stosowania.
  • PP (polipropylen zgrzewany) również starzeje się pod wpływem UV, a dodatkowo w niskiej temperaturze staje się mniej odporny na uderzenia. Zgrzewy na mrozie są najsłabszym punktem.
  • Rury wielowarstwowe z wkładką aluminiową lepiej znoszą zmiany temperatury, ale zewnętrzna warstwa z tworzywa także wymaga ochrony przed słońcem.

Do tego dochodzi rozszerzalność cieplna. Ciemna rura na nasłonecznionej ścianie potrafi nagrzać się latem do kilkudziesięciu stopni, a zimą wychłodzić poniżej zera. Odcinek kilkumetrowy zmienia przy tym długość o kilka centymetrów, co przy sztywnym mocowaniu kończy się naprężeniami na kolanach i złączkach.

Kiedy rura z tworzywa na zewnątrz ma sens

Najczęstsze sytuacje to zasilenie kranu ogrodowego, prysznica przy basenie, wiaty lub altany oraz przejście między budynkami po ścianie. W każdym z tych przypadków warto najpierw zadać sobie pytanie, czy instalacja ma działać cały rok, czy tylko sezonowo.

SytuacjaRozsądne rozwiązanie
Kran ogrodowy na ścianie domuKrótki odcinek w ścianie i zawór mrozoodporny, bez rury po elewacji
Zasilanie altany lub prysznica sezonowegoRura PE w ziemi lub rura z tworzywa w osłonie, z możliwością opróżnienia na zimę
Przejście między budynkami po ścianieRura w otulinie i rurze osłonowej, z kablem grzewczym, jeśli woda ma płynąć zimą
Tymczasowe zasilanie na czas budowyRura PE ułożona w ziemi lub osłonięta, demontowana po zakończeniu prac

Do prowadzenia wody na zewnątrz najlepiej sprawdza się rura PE przeznaczona do przyłączy wodociągowych, ułożona w gruncie poniżej strefy przemarzania. PE jest stabilizowany przeciw UV w znacznie większym stopniu niż PEX, ale nawet on lepiej znosi życie pod ziemią niż na elewacji.

Jak osłonić rurę przed słońcem i mrozem

Jeśli rura z tworzywa musi biec po ścianie, potrzebuje trzech warstw ochrony: przed światłem, przed zimnem i przed uszkodzeniem mechanicznym.

  1. Otulina termoizolacyjna z pianki polietylenowej lub kauczukowej o grubości dobranej do warunków. Na zewnątrz stosuje się grubsze otuliny niż w domu. O doborze grubości pisaliśmy w tekście jaką grubość otuliny dobrać do rur prowadzonych w posadzce, a zasady są podobne.
  2. Płaszcz odporny na UV. Sama pianka też degraduje się na słońcu, dlatego owija się ją taśmą odporną na promieniowanie albo zakłada osłonę z blachy, rury PVC lub korytka. Zwykła taśma izolacyjna nie wystarczy, bo po roku odkleja się i kruszy.
  3. Mocowanie z luzem. Uchwyty powinny prowadzić rurę, ale pozwalać jej się przesuwać. Przy dłuższych odcinkach planuje się kolano lub pętlę kompensacyjną, która przejmie zmiany długości.
  4. Przejście przez ścianę w tulei, wypełnionej elastycznym materiałem, z zachowaniem spadku na zewnątrz, żeby woda opadowa nie wnikała w mur.

Szczelność otuliny ma znaczenie. Każda szczelina, przez którą wnika woda, zamienia izolację w gąbkę, która zimą zamarza razem z rurą. Problem ten dobrze znają właściciele piwnic, o czym pisaliśmy w artykule jak rozwiązać problem z nieszczelną izolacją rur w piwnicy.

Zima: opróżnianie albo ogrzewanie

Żadna otulina nie ochroni przed zamarznięciem rury, w której woda stoi przez kilka mroźnych dni. Otulina jedynie spowalnia wychładzanie. Dlatego instalacja zewnętrzna musi mieć jedną z dwóch strategii na zimę.

  • Opróżnianie. W ciepłej części budynku montuje się zawór odcinający z kurkiem spustowym. Przed mrozami zamyka się dopływ, otwiera kran na zewnątrz i spuszcza wodę. Rura musi mieć spadek w stronę spustu, inaczej w zagłębieniach zostanie woda.
  • Ogrzewanie. Jeśli woda ma być dostępna zimą, pod otulinę zakłada się samoregulujący przewód grzejny z termostatem. Zasilanie takiego przewodu musi być zabezpieczone wyłącznikiem różnicowoprądowym.

Przy rurach PP pamiętaj, że zgrzewany polipropylen nie toleruje uderzeń na mrozie. Odcinek, który latem znosi przypadkowe trącenie kosiarką, zimą może pęknąć od uderzenia łopatą do śniegu. Osłona mechaniczna w dolnej części ściany jest więc równie ważna jak izolacja. Właściwości PP opisaliśmy szerzej w tekście jak wybrać rury polipropylenowe do instalacji w domu.

Najczęstsze błędy

  • Odcinek rury PEX wychodzący ze ściany kilka centymetrów bez osłony, bo otulina nie dochodzi do muru. Właśnie tam rura pęka po kilku latach.
  • Rura przykręcona do elewacji sztywnymi obejmami co pół metra, bez miejsca na wydłużenie.
  • Otulina bez płaszcza UV, która po dwóch sezonach rozpada się na kawałki.
  • Brak zaworu spustowego w ogrzewanej części domu, przez co instalacji nie da się opróżnić przed zimą.
  • Złączki zaciskowe na zewnątrz bez osłony, narażone na wodę i mróz. Połączenia lepiej umieszczać w budynku albo w zabezpieczonej skrzynce.

Jeśli rura z tworzywa już spędziła kilka lat na słońcu bez osłony, nie warto jej tylko owijać. Lepiej wymienić zniszczony odcinek i od razu wykonać pełne zabezpieczenie. Materiały do izolacji rur, w tym otuliny i taśmy, znajdziesz w kategorii izolacje do instalacji.

Przeczytaj także