Dlaczego połączenie rury miedzianej ze stalową koroduje i jak je wykonać poprawnie?
Remonty instalacji wodnej często odbywają się etapami. Fragment starej instalacji ze stali ocynkowanej zostaje, a nowy odcinek wykonuje się z miedzi albo odwrotnie. Po kilku latach w miejscu połączenia pojawia się rdzawy nalot, wilgoć i w końcu przeciek. Przyczyną nie jest zwykle zła jakość materiału, tylko zjawisko elektrochemiczne, które można ograniczyć odpowiednim wykonaniem połączenia.
Problem dotyczy głównie budynków z lat, w których powszechnie stosowano rury stalowe ocynkowane. W nowych instalacjach z jednego materiału, wykonanych w całości z miedzi lub tworzywa, korozja galwaniczna na połączeniach praktycznie nie występuje.
Czym jest korozja galwaniczna
Każdy metal ma inny potencjał elektrochemiczny. Gdy dwa różne metale stykają się ze sobą w obecności wody, która przewodzi prąd, powstaje ogniwo. Metal mniej szlachetny oddaje elektrony i stopniowo się rozpuszcza, a metal szlachetniejszy pozostaje nienaruszony. W parze miedź i stal ocynkowana stroną, która koroduje, jest cynk i stal.
Największe zniszczenia pojawiają się tuż przy styku metali: na gwincie rury stalowej, który i tak ma cieńszą ściankę, oraz w pierwszych centymetrach za złączem. Proces przyspiesza ciepła woda, woda miękka i agresywna, a także wilgoć z zewnątrz, na przykład skropliny na zimnej rurze.
Szybkość korozji zależy także od jakości wody. Woda o niskiej twardości, z dużą zawartością tlenu i dwutlenku węgla, jest bardziej agresywna dla cynku i stali. Twarda woda tworzy na ściankach warstwę osadu, która częściowo chroni metal, ale jednocześnie zmniejsza przekrój rur.
Znaczenie kierunku przepływu wody
Oprócz bezpośredniego styku istnieje drugi mechanizm. Woda płynąca przez rury miedziane unosi bardzo niewielkie ilości jonów miedzi. Gdy dotrą one do rury ocynkowanej, osadzają się na jej wewnętrznej powierzchni i tworzą mikroogniwa, które niszczą powłokę cynkową na długim odcinku. Dlatego w instalacjach mieszanych stosuje się zasadę:
- Stal ocynkowana przed miedzią w kierunku przepływu jest dopuszczalna. Woda najpierw płynie przez stal, potem przez miedź.
- Miedź przed stalą ocynkowaną to układ, którego należy unikać. Jony miedzi trafiają do rur stalowych i przyspieszają ich korozję.
W praktyce oznacza to, że nie warto wstawiać miedzianego odcinka w środek starej instalacji ocynkowanej, jeśli dalej w kierunku przepływu woda znów płynie przez stal. Lepiej wymienić całą gałąź za tym miejscem na miedź lub tworzywo.
Jak wykonać połączenie poprawnie
| Rozwiązanie | Jak działa | Kiedy stosować |
|---|---|---|
| Złączka mosiężna lub z brązu | Mosiądz ma potencjał pośredni między miedzią a stalą, co zmniejsza różnicę na styku | Typowe przejście z gwintu stalowego na rurę miedzianą |
| Złączka dielektryczna, izolująca | Wkładka z tworzywa przerywa kontakt elektryczny między metalami | Połączenia narażone na wilgoć, ciepła woda, przyłącza urządzeń |
| Odcinek z tworzywa sztucznego | Rura PP, PEX lub wielowarstwowa rozdziela metale całkowicie | Wymiana fragmentu instalacji przy remoncie |
Złączki dielektryczne stosuje się zwykle przy podłączeniach podgrzewaczy i zasobników, gdzie spotykają się różne metale i podwyższona temperatura. Mają one korpus z dwóch części rozdzielonych wkładką z tworzywa i uszczelką. Przy ich montażu trzeba uważać, żeby nie zmostkować izolacji, na przykład metalową obejmą obejmującą obie strony złącza.
W instalacjach grzewczych, gdzie woda krąży w obiegu zamkniętym i ma niską zawartość tlenu, korozja galwaniczna przebiega wolniej niż w instalacji wody użytkowej. Mimo to te same zasady łączenia obowiązują w obu przypadkach.
Nigdy nie łącz miedzi ze stalą bezpośrednio, na przykład przez wlutowanie rury miedzianej w kształtkę stalową lub skręcenie gwintu stalowego ze złączką miedzianą. Stosuj kształtki przejściowe przeznaczone do tego celu, z gwintem po jednej stronie i końcówką do lutowania lub zaprasowania po drugiej.
Przy wymianie fragmentu instalacji w starym budynku często wybiera się dziś rury z tworzyw: PP zgrzewane, PEX lub wielowarstwowe. Ich zaletą jest to, że nie tworzą ogniwa z miedzią ani ze stalą. Kształtki przejściowe z gwintem mosiężnym łączą je z istniejącymi rurami stalowymi bez ryzyka korozji galwanicznej. Trzeba tylko pamiętać, że rury z tworzyw nie przewodzą prądu, więc nie mogą pełnić roli przewodu ochronnego lub uziemienia. Jeśli stara stalowa instalacja wodna była połączona z szyną wyrównawczą, po jej przerwaniu odcinkiem z tworzywa elektryk powinien sprawdzić połączenia wyrównawcze.
Uszczelnienie gwintu na przejściu ze stali na mosiądz wykonuje się tak samo jak przy zwykłych połączeniach gwintowanych: pakułami z pastą, taśmą lub nicią uszczelniającą. Ważne, żeby nie przeciągać gwintu, bo osłabiona korozją rura stalowa łatwo pęka przy samym złączu.
Jak sprawdzić istniejące połączenia
- Obejrzyj miejsca, w których miedź łączy się ze stalą: przy liczniku, przy podgrzewaczu, w szachtach i pod umywalkami.
- Szukaj rdzawych wykwitów, białego nalotu cynku, zielonkawych śladów i zacieków poniżej złącza.
- Sprawdź, czy rura stalowa za złączem nie jest wyraźnie cieńsza lub porowata. Delikatne postukanie śrubokrętem wskazuje miejsca osłabione.
- Oceń kierunek przepływu. Jeśli za miedzią jest jeszcze stal ocynkowana, zaplanuj jej wymianę.
Regularne oględziny takich miejsc raz w roku pozwalają wychwycić problem, zanim zaleje szafkę lub ścianę.
Połączenie, które już przecieka, najlepiej wymienić razem z odcinkiem rury stalowej, bo gwint jest zwykle przerdzewiały. Jak wymienić taki fragment bez spawania, opisaliśmy w tekście jak wymienić skorodowany odcinek rury stalowej na rurę z tworzywa. O rodzajach złączek gwintowanych i zaciskowych pisaliśmy w artykule złączki gwintowane i zaciskowe w instalacjach hydraulicznych. Kształtki przejściowe do rur miedzianych znajdziesz w kategorii łączniki mosiężne do instalacji miedzianych.
Przeczytaj także
Dlaczego ciepła woda ma słabsze ciśnienie niż zimna i jak znaleźć przyczynę?
Zimna woda leci mocnym strumieniem, a ciepła ledwo płynie?
Czytaj więcej: Dlaczego ciepła woda ma słabsze ciśnienie niż zimna i jak znaleźć przyczynę?Kiedy pompa sanitarna pozwala urządzić łazienkę tam, gdzie nie ma pionu kanalizacyjnego?
Pompa rozdrabniająca tłoczy ścieki w górę i na odległość, więc łazienka może powstać w piwnicy albo na poddaszu.
Czytaj więcej: Kiedy pompa sanitarna pozwala urządzić łazienkę tam, gdzie nie ma pionu kanalizacyjnego?Jak oznaczyć rury zimnej i ciepłej wody oraz zawory w kotłowni, żeby uniknąć pomyłek przy awarii?
Gdy w kotłowni pęka rura albo przecieka zasobnik, liczy się każda minuta.
Czytaj więcej: Jak oznaczyć rury zimnej i ciepłej wody oraz zawory w kotłowni, żeby uniknąć pomyłek przy awarii?