Przejdź do treści
Rapio - poradniki dla elektryka i hydraulika

Wkręty fosfatowane, kołki Driva i śruby Molly mają w suchej zabudowie różne zadania

Rapio Narzędzia i mocowania

Wkręty do drewna i wkrętak krzyżakowy przygotowane do montażu płyt

25, 35 i 45 mm to najczęstsze długości wkrętów fosfatowanych, którymi przykręca się płyty gipsowo-kartonowe do rusztu z drewna lub profili stalowych, i na tym ich rola się kończy. Gdy ściana jest już gotowa, a trzeba na niej powiesić obraz, półkę czy szafkę, sięga się po łączniki do pustych przegród: lekkie przedmioty utrzyma kołek typu Driva wkręcany bezpośrednio w płytę, a cięższe śruba Molly, która rozpiera się za płytą jak kotwa.

Wkręty fosfatowane: płyta do rusztu

Charakterystyczne czarne wkręty z łbem stożkowym, zwanym trąbkowym, to podstawowy łącznik w suchej zabudowie. Powłoka fosforanowa daje im ciemny kolor, ogranicza tarcie przy wkręcaniu i zapewnia lekką ochronę przed korozją, wystarczającą w suchych pomieszczeniach. Łeb w kształcie trąbki wciska się w karton płyty, nie przecinając go, dzięki czemu płyta nie pęka wokół wkrętu, a miejsce łatwo zaszpachlować.

Najważniejszy jest gwint. Wkręty fosfatowane do drewna (onninen.pl/produkty/Elektrotechnika/Mocowania/Kolki-wkrety-kotwy-tuleje-gwozdzie/Wkrety-fosfatowane/Wkrety-fosfatowane-do-drewna) mają rzadki, głęboki gwint, który dobrze trzyma się we włóknach łat i krokwi, na przykład przy zabudowie poddasza na drewnianym ruszcie. Wkręty do profili stalowych mają gwint gęsty i drobny, czasem z końcówką wiercącą do grubszej blachy. Wkręt z rzadkim gwintem w cienkim profilu zrywa blachę i kręci się w miejscu, a wkręt z gęstym gwintem w drewnie trzyma słabiej i łatwiej się wysuwa.

Przy doborze i wkręcaniu pomagają proste zasady:

  • wkręt powinien wejść w drewno na głębokość orientacyjnie co najmniej 20 mm, więc przy jednej płycie 12,5 mm zwykle wystarcza długość 35 mm, a przy dwóch warstwach 45-55 mm,
  • w profil stalowy wkręt ma przejść przez blachę z zapasem kilku milimetrów, dlatego przy pojedynczej płycie stosuje się zwykle 25 mm,
  • łeb wkręca się tuż pod powierzchnię kartonu, około pół milimetra, bez jego przerywania,
  • rozstaw wkrętów na ścianach wynosi zwykle do około 25 cm, a na sufitach gęściej, około 17 cm,
  • od krawędzi płyty z kartonem zachowuje się kilkanaście milimetrów, od krawędzi ciętej nieco więcej,
  • najwygodniej pracuje się wkrętarką z ogranicznikiem głębokości albo z magazynkiem na wkręty taśmowe.

Wkręt wkręcony za głęboko przerywa karton i traci nośność, bo płyta trzyma się wtedy tylko na kruchym gipsie. Takiego wkrętu nie poprawia się, tylko obok, w odległości kilku centymetrów, wkręca nowy. Wkręty fosfatowane nie nadają się do pomieszczeń stale mokrych i na zewnątrz. Tam stosuje się wkręty ocynkowane lub nierdzewne, a płyty przeznaczone do takich warunków mają własne wymagania producenta dotyczące łączników.

Fosfatowane wkręty do drewna przydają się nie tylko przy płytach. Elektrycy używają ich do mocowania puszek, uchwytów i korytek do łat i krokwi na poddaszu, a monterzy do przykręcania listew dystansowych, desek montażowych i wzmocnień w ścianach działowych. Do konstrukcji nośnych z drewna, takich jak łączenie krokwi czy belek, stosuje się jednak wkręty ciesielskie, bo cienki wkręt do płyt nie jest projektowany na duże obciążenia.

Kołek Driva i śruba Molly: wieszanie na gotowej ścianie

Płyta gipsowo-kartonowa ma grubość zwykle 12,5 mm, a za nią jest pusta przestrzeń albo wełna mineralna. Zwykły kołek rozporowy do muru nie ma się w niej o co zaprzeć i po kilku dniach wysuwa się razem z kawałkiem gipsu. Dlatego do ścian z płyt stosuje się łączniki przeznaczone do przegród pustych.

Najprostszy jest kołek typu driva (onninen.pl/produkty/Elektrotechnika/Mocowania/Kolki-wkrety-kotwy-tuleje-gwozdzie/Kolki-Driva), czyli kołek samowiercący z szerokim, ostrym gwintem zewnętrznym. Wykonuje się go z tworzywa albo ze stopu cynku. Wkręca się go bezpośrednio w płytę zwykłym wkrętakiem lub wkrętarką na niskich obrotach, bez wiercenia otworu, a potem w jego środek wkręca wkręt mocujący przedmiot. Gwint kołka tnie gips i trzyma się na całej grubości płyty. Taki kołek sprawdza się przy obrazach, lustrach, lekkich półkach, wieszakach, uchwytach na ręczniki, czujnikach i lampkach. Montuje się go szybko i równie łatwo usuwa, zostawiając otwór do zaszpachlowania.

Do cięższych przedmiotów służy śruba Molly (onninen.pl/produkty/Elektrotechnika/Mocowania/Kolki-wkrety-kotwy-tuleje-gwozdzie/Sruby-Molly), czyli metalowa kotwa do przegród pustych. Składa się z tulei z nacięciami, kołnierza z ząbkami i śruby. Podczas dokręcania śruby tuleja za płytą fałduje się w kształt rozety i rozkłada nacisk na większą powierzchnię. Montaż wymaga kilku kroków:

  1. wywierć otwór o średnicy podanej na opakowaniu, zwykle 8-12 mm, wiertłem do drewna lub metalu, bez udaru,
  2. wbij lub wciśnij kotwę tak, żeby ząbki kołnierza weszły w karton i zablokowały obrót,
  3. dokręć śrubę wkrętakiem albo specjalnymi szczypcami montażowymi, aż tuleja rozepchnie się za płytą,
  4. wykręć śrubę, przyłóż mocowany przedmiot i wkręć ją ponownie; kotwa zostaje w ścianie.

Długość kotwy Molly dobiera się do grubości przegrody. Kotwa za krótka nie rozepchnie się za płytą, a za długa uderzy w profil lub izolację z tyłu. Przy podwójnym opłytowaniu potrzebny jest więc dłuższy model niż przy pojedynczym. Kotwy Molly bardzo dobrze sprawdzają się przy szafkach wiszących, półkach na książki, uchwytach rur i korytek, karniszach oraz przy mocowaniu do sufitów podwieszanych, gdzie kołek tworzywowy mógłby się wysunąć.

Co powiesić na kołkach, a co wymaga wzmocnienia

Nośność każdego łącznika podaje producent w karcie technicznej, oddzielnie dla obciążenia ścinającego, czyli wzdłuż ściany, i wyrywającego, czyli prostopadle do niej. Te wartości zależą od grubości płyty i liczby warstw, a przy sufitach są znacznie niższe niż przy ścianach. Rozsądnie jest przyjmować zapas i rozkładać ciężar na kilka punktów, zamiast liczyć na jeden kołek pracujący na granicy możliwości.

Są jednak rzeczy, których nie powinno się wieszać na samych kołkach w płycie. Umywalka, miska ustępowa, ciężki grzejnik, szafka z naczyniami czy telewizor na ruchomym ramieniu wymagają wzmocnienia w ścianie. Robi się je na etapie budowy: między profile wstawia się deskę montażową, profil wzmocniony albo stelaż podtynkowy, a ich położenie zaznacza na rysunku lub zdjęciu. Wtedy ciężkie wyposażenie przykręca się do drewna lub stali za płytą, a nie do samego gipsu.

Najczęstsze błędy przy wieszaniu na płytach to zwykłe kołki do muru, wiercenie z udarem, które kruszy gips wokół otworu, oraz zbyt mocne dokręcanie kołków samowiercących, przez które gwint przestaje trzymać. Przed wierceniem dobrze jest też sprawdzić wykrywaczem, gdzie biegną profile i przewody. Jeśli w miejscu montażu trafi się profil, lepiej wkręcić wkręt do metalu bezpośrednio w niego, niż na siłę osadzać kołek obok.

Pytanie od czytelników

Czy wkręty fosfatowane nadają się do łazienki?

W łazience z dobrą wentylacją, za płytami impregnowanymi i pod okładziną z płytek zwykle się je stosuje, ale w strefach stale mokrych i w saunach lepiej użyć wkrętów ocynkowanych lub nierdzewnych, zgodnie z zaleceniami producenta systemu.

Przeczytaj także